معرفی پوهنتون وردګ
در سطح ولایت وردګ، درخواست ایجاد پوهنتون سابقهای طولانی دارد. در این ولایت، «پوهنتون» نامی بود که هر خانواده با آن آشنا بود و در هر خانواده یک نماینده (محصل) از آن وجود داشت. علاوه بر این، تعداد زیادی از محصلان بسیاری از پوهنتونهای افغانستان از همین ولایت بودند و این موضوع در سطح کشور شهرت یافته بود. مردم این ولایت علاقه و محبت ویژهای به پوهنتون دارند و آن را بزرگترین افتخار میدانند که فرزندانشان در پوهنتون تحصیل کنند یا از آن فارغ شوند. به همین دلیل، از زمانهای بسیار قدیم، درخواست ایجاد پوهنتون در این ولایت به شکل گسترده مطرح میشد.
اگرچه این درخواست برای مدت طولانی بیپاسخ ماند، اما سرانجام در سال ۱۳۹۲ این موضوع به عنوان یک مطالبه عمومی با وزارت تحصیلات عالی شریک ساخته شد. هرچند در ابتدا پاسخ مثبت داده نشد، اما در نتیجه پیگیریهای مداوم، موضوع از طرف وزارت تحصیلات عالی طی پیشنهاد شماره (۳۴۴) و تاریخ (05-08-1392) به ریاستجمهوری وقت ارائه گردید و در نهایت به اساس حکم شماره (۶۲۳۶) و تاریخ (۰۴-۱۰-۱۳۹۲) منظور شد. بر اساس این حکم، به وزارت تحصیلات عالی وظیفه سپرده شد تا در هماهنگی با وزارت زراعت و آبیاری، در موقعیت فعلی (دشت توپ) زمین مورد نیاز پوهنتون را مشخص سازد.
در پرتو همین حکم، میان وزارت تحصیلات عالی و ریاست تنظیم و توزیع زمینهای اداره مستقل اراضی افغانستان، از طریق یک هیئت باصلاحیت، پروتوکولی امضا شد که بر اساس آن ۵۰۰ جریب زمین به پوهنتون وردګ انتقال و طی مکتوب شماره (۷۱۹/۲۹۱۶۳) و تاریخ (۳-۸-۱۳۹۴) تسلیم داده شد.
قبل از انتقال زمین، در سال ۱۳۹۳ خورشیدی، وزارت تحصیلات عالی برای این پوهنتون یک تشکیل رسمی مختصر در بخشهای علمی و اداری منظور کرد که شامل ریاست پوهنتون، مدیریت عمومی منابع بشری، مدیریت مالی و اداری، ریاست پوهنځی زراعت، مدیریت تدریسی پوهنځی زراعت و دیپارتمنتهای هارتیکلچر و مالداری با شش بست کادری بود.
در سال ۱۳۹۳ به دلیل مشکلات متعدد و نبود مکان، این پوهنتون فعالیت خود را آغاز کرده نتوانست و بستهای کادری آن به طور موقت به پوهنتونهای دیگر سپرده شد. اما در سال ۱۳۹۴ این پوهنتون با همان تشکیل محدود و با وجود مشکلات فراوان آغاز به کار کرد. به دلیل نبود کادر در بخش مالداری، پوهنتون ناگزیر شد از وزارت تحصیلات عالی درخواست ایجاد دیپارتمنت اګرونومی به جای دیپارتمنت مالداری نماید. در نتیجه، وزارت تحصیلات عالی به اساس حکم شماره (۵۱۵/۵۱۲) و تاریخ (۱۴/۲/۱۳۹۴)، دیپارتمنت اګرونومی را به جای مالداری منظور کرد. به این ترتیب، در اولین کنکور سال ۱۳۹۴، ۱۵۰ تن محصل به دو رشته پوهنځی زراعت (اګرونومی و هارتیکلچر) جذب شدند.
در آغاز، پوهنتون وردګ ساختمان مشخص نداشت و برای آن ساختمان لیسه دشت توپ در اختیار قرار داده شد تا فعالیتهای ابتدایی در آن آغاز گردد. این ساختمان دارای هفت اتاق بود: دو اتاق به دفترها اختصاص یافت، سه اتاق برای لیلیه محصلین، یک اتاق برای صنف درسی و یک اتاق برای محافظین در نظر گرفته شد.
با وجود دشواریهای فراوان و نبود امکانات، این پوهنتون با تکیه بر ایمان به خداوند و حمایت قوی مردم به فعالیت ادامه داد. در پایان سال ۱۳۹۴، اداره ملی امتحانات ظرفیت جذب محصلین سال ۱۳۹۵ را درخواست کرد و در نتیجه، نیاز به پذیرش ۳۰۰ محصل دیگر نیز مطرح شد. با تلاش مشترک علما، بزرگان قومی، استادان، تاجران و مردم محل، تصمیم گرفته شد در زمین اختصاص یافته، یک ساختمان کوچک ساخته شود.
در قوس ۱۳۹۴، کار ساخت این ساختمان آغاز شد و در حمل ۱۳۹۵ به بهرهبرداری رسید. در همین زمان، ۳۰۰ محصل جدید تحصیل را آغاز کردند و برای آنان در ساختمان لیسه توپ لیلیه فراهم شد.
از این مرحله به بعد، وضعیت پوهنتون تا حدی تثبیت شد؛ زمین مشخص گردید و زمینه برای بودجه ملی فراهم شد. در سال ۱۳۹۵، وزارت تحصیلات عالی برای نخستین بار در بودجه ملی، بودجه ساخت یک ساختمان برای پوهنځی تعلیم و تربیه را منظور کرد که پس از تکمیل تدارکات، کار آن آغاز و در سال ۱۳۹۷ تکمیل شد.
در سال ۱۳۹۶، از بودجه HEDP بانک جهانی، کار ساخت ساختمان پوهنځی زراعت آغاز گردید که هنوز تکمیل نشده و وزارت تحصیلات عالی در سال ۱۴۰۴ دستور تکمیل آن را صادر کرده است.
در همین سال، با کمک یک تاجر (دکتر محمد خالد رحیمی وردګ)، کار ساخت مسجد جامع پوهنتون در مساحت ۶۰۰ متر مربع آغاز و در سال ۱۳۹۷ تکمیل شد.
در سال ۱۳۹۸، ساختمان مرکز تحقیقاتی آغاز شد و پس از وقفه، در سال ۱۴۰۳ تکمیل گردید که فرصتهای مهم تحقیق و مطالعه برای استادان فراهم ساخت.
در سال ۱۴۰۲، کار ساخت احاطه (دیوار محیطی) آغاز و در ۱۴۰۳ تکمیل شد. همچنان در همین سال، فارم تحقیقاتی زراعتی در ۱۸ جریب زمین ایجاد گردید و پوهنتون برای نخستین بار به شبکه برق شهری وصل شد.
تا سال ۱۴۰۳، در بخش علمی نیز پیشرفتهای مهم صورت گرفته است:
۱- پوهنځی زراعت (۱۳۹۳) – شامل اګرونومی و هارتیکلچر
۲- پوهنځی تعلیم و تربیه (۱۳۹۹) – شامل ریاضی، فزیک، کیمیا و بیولوژی
۳- پوهنځی کمپیوتر ساینس (۱۴۰۰) – شامل سیستمهای معلوماتی و انجنیری شبکه
۴- پوهنځی شرعیات (۱۴۰۱) – شامل فقه و قانون و تعلیمات اسلامی
۵- پوهنځی اقتصاد (۱۴۰۲) – شامل اداره و تجارت و اقتصاد ملی